Wie is verantwoordelijk?

Onze wegen liggen er niet altijd even goed bij. Wie is aansprakelijk voor de schade die u als weggebruiker oploopt als gevolg van slecht onderhouden wegen?

Enkele weken geleden werd in de pers gemeld dat er dit jaar al een kwart meer claims voor schade door putten in het wegdek werden ingediend bij de overheid dan (gemiddeld) over dezelfde periode vorig jaar. De zware winters van de voorbije jaren en hun invloed op het wegdek zitten daar ongetwijfeld voor iets tussen.

Ook de achterstand in structureel onderhoud zou een van de redenen zijn. Indien u als weggebruiker het slachtoffer wordt van een schadegeval door een slecht wegdek, rijst steevast de vraag wie de (soms ook stevige) 'factuur' betaalt. Weet daarbij dat u soms een aantal argumenten hebt om de verantwoordelijke overheid (gemeente, gewest...) aan te spreken, maar dat het zeker geen automatisme is dat de bevoegde overheid daarvoor opdraait (laat staan dat ze spontaan de door u geleden schade op zich neemt).

Schade aan uw wagen

Stel, u rijdt met uw wagen in een diepe put in het wegdek met een serieuze schade aan de stuurinrichting tot gevolg. Wat dan? Indien u voor uw wagen een omnium verzekering hebt die het schadegeval dekt, dan hebt u geen enkel probleem. Het volstaat dan dat u aangifte doet waarna uw verzekeraar u normaal zal vergoeden. Indien uw verzekeraar nadien meent dat de overheid aansprakelijk is, zal hij het initiatief nemen om de schade daar te verhalen. Let wel, mogelijk zal u wel een vrijstelling – de zogenaamde franchise - hebben die u zelf dient te dragen. Indien u niet door uw verzekering wordt betaald, zal u zich tot de overheid moeten richten. Daar durft het schoentje wel eens te wringen. De bevoegde overheid zal immers veelal een hoop verweermiddelen laten gelden om niet te moeten betalen. Uw poging uw schade te verhalen kan dan ook wel eens een echte lijdensweg worden en heel wat tijd in beslag nemen. Er moet een fout zijn Om de gemeente of andere overheid aan te spreken, dient u vooreerst een fout aan te tonen van de betreffende overheid. U kan zich daarbij op verscheidene wettelijke bepalingen proberen te steunen. Zo rust op de gemeente bijvoorbeeld de verplichting om enkel veilige wegen open te stellen. Bovendien kan u een overheid aanspreken als de weg die onder haar beheer valt, met een zogenaamd gebrek behept is. Bij discussie is het uiteindelijk de rechtbank die beslist of de staat van het wegdek een abnormaal kenmerk vertoont of niet. Daarbij is het niet van belang of de overheid van het gebrek op de hoogte was. Het is belangrijk zich tot de juiste overheid te wenden. Daarvoor dient u te achterhalen wat voor soort weg het was (gemeenteweg, gewestweg...).

Schade en oorzakelijk verband

Los van de fout moet u bovendien ook bewijzen dat u effectief schade leed. Daarvoor kunnen bijvoorbeeld foto's van het voertuig, een attest van een garagist of een verslag van een deskundige nuttig zijn. Ook kunt u aangifte doen van uw schade bij de politiediensten en hen vragen een vaststelling te doen. Voorts kunt u overwegen de schade aan uw voertuig te laten vaststellen door een gerechtsdeurwaarder (dat kost wel geld), die daar dan een pv van opmaakt. De schade moet ook veroorzaakt zijn door het probleem met het wegdek. Ook dat (het zogenaamde oorzakelijke verband) dient u te bewijzen. Hoe langer u wacht met een aangifte van het schadegeval of een claim, hoe moeilijker het zal worden om aan te tonen dat het probleem met het wegdek uw schade veroorzaakte. De kans is dan reëel dat de overheid zal argumenteren dat de schade te wijten is aan een andere oorzaak.

Hoe concreet te werk gaan?

Hebt u schade geleden door een gebrek in het wegdek, dan moet u een claim indienen bij de overheid onder wiens bevoegdheid de weg valt. Dat kan bijvoorbeeld de gemeente zijn, het agentschap wegen en verkeer van de Vlaamse overheid enzovoort. Krijgt u een afwijzend antwoord op uw aanspraken (of wordt er helemaal niet op geantwoord), dan doet u het best een beroep op de diensten van een advocaat. Die kan een zaak aanhangig maken bij de rechtbank om daar alsnog een vergoeding te vragen. Indien u beschikt over een rechtsbijstandsverzekering, bestaat eventueel ook de mogelijkheid om de tussenkomst daarvan te verzoeken. Zij kunnen u helpen bij het vragen van een vergoeding en nemen eventueel de kosten van uw advocaat en van een gerechtelijke procedure op zich. Let op. Indien u een aanspraak naar de overheid formuleert, zult u normaal een omschrijving geven van wat er precies gebeurd is. Wees daarbij voorzichtig in wat u effectief op papier zet. Voor u het weet, zet u daar namelijk zaken in waar u later spijt van krijgt omdat de overheid die kan aanwenden om een deel van de aansprakelijkheid uiteindelijk bij u zelf te leggen.

Wat te onthouden?

- Indien u schade lijdt door een gebrek in het wegdek, is de overheid daar niet automatisch voor aansprakelijk, U zult een fout of gebrek, schade en een oorzakelijk verband tussen beide moeten aantonen.

- De overheid zal vaak inroepen dat de schade uw schuld is. Dat omdat het gebrekkige karakter van het wegdek werd aangekondigd, omdat u tegen een onaangepaste snelheid reed of omdat u een stuurfout beging.

- Beschikt u over een rechtsbijstandsverzekering, dan kan u daar mogelijk een beroep op doen om uw schade te proberen te verhalen.

Eigen fout

Een van de klassieke argumenten van de overheid om uw claim af te wenden, bestaat erin te zeggen dat u zelf verantwoordelijk bent voor het schadegeval. Bijvoorbeeld omdat u op de plaats van de feiten te snel reed ('u zag dat er problemen waren met het wegdek en toch paste u uw snelheid niet aan') of omdat u het gebrek had moeten zien als u genoeg aandacht had gehad voor het wegdek. Ook het feit dat een waarschuwing over de staat van het wegdek werd geplaatst, wordt weleens als verweermiddel gehanteerd. Een ander geregeld voorkomend argument is dat u roekeloos reed of zelf een stuurfout beging. Bij een blijvende discussie is het uiteindelijk de rechtbank die zal oordelen of er inderdaad een fout van het slachtoffer voorlag. Is dat het geval, dan zal afhankelijk van de aard van die fout en de invloed op het ongeval de aansprakelijkheid deels of volledig  bij het slachtoffer zelf worden gelegd.